Δρ Μαρία Μοντεσσόρι
1870 – 1952
Η Δρ Μαρία Μοντεσσόρι γεννήθηκε στις 31 Αυγούστου 1870, στο Κιαραβάλλε της Ιταλίας. Από μικρή ηλικία ξεπέρασε τα παραδοσιακά εμπόδια που αντιμετώπιζαν οι γυναίκες, φοιτώντας σε τεχνική σχολή με αρχική φιλοδοξία να γίνει μηχανικός, για να καταλήξει τελικά να επιλέξει την ιατρική . Το 1896, η Μοντεσσόρι έγινε μία από τις πρώτες Ιταλίδες που απέκτησαν πτυχίο ιατρικής. Στα πρώτα βήματα της καριέρας της ως γιατρός, της ζητήθηκε να εκπροσωπήσει την Ιταλία στο Διεθνές Συνέδριο για τα δικαιώματα των γυναικών στο Βερολίνο, όπου πήρε θέση υπέρ της ισότητας της αμοιβής των γυναικών.
Ως γιατρός, τα ενδιαφέροντά της την οδήγησαν να συμμετάσχει σε ένα ερευνητικό πρόγραμμα στην Ψυχιατρική Κλινική του Πανεπιστημίου της Ρώμης, όπου άρχισε να εργάζεται με παιδιά με ειδικές ανάγκες. Μέσα από την εις βάθος έρευνα, την παρατήρηση και την ανάλυσή της, η Μοντεσσόρι ανέπτυξε μια παιδαγωγική προσέγγιση που οδήγησε σε εκπληκτικά αποτελέσματα για αυτά τα παιδιά. Σε ηλικία μόλις 28 ετών μίλησε σε ιατρικά και παιδαγωγικά συνέδρια, διεκδικώντας αυξημένη εκπαιδευτική υποστήριξη για τα παιδιά με τέτοιες δυσκολίες και προτείνοντας την εκπαίδευση ως μέσο κοινωνικής μεταρρύθμισης. Ενώ το έργο της σε αυτόν τον τομέα έτυχε μεγάλης αναγνώρισης, η Μαρία Μοντεσσόρι ανακάλυψε ότι οι τεχνικές της μπορούσαν να εφαρμοστούν σε όλα τα παιδιά, με εξαιρετικά επιτυχημένα αποτελέσματα. Ίδρυσε το πρώτο «Casa dei Bambini» (Σπίτι των Παιδιών) στη Ρώμη το 1907 και πραγματοποίησε το πρώτο εκπαιδευτικό σεμινάριο το 1909. Η επιτυχία της μεθόδου Μοντεσσόρι εξαπλώθηκε σε όλο τον κόσμο και η Μοντεσσόρι ταξίδεψε και έδωσε πολυάριθμες διαλέξεις για τη μοναδική παιδοκεντρική της προσέγγιση, ιδρύοντας σχολεία και δημιουργώντας έναν πιστό κύκλο εκπαιδευτικών και ερευνητών.
Κατά τη διάρκεια της πορείας της, αντιμετώπισε την αντίδραση φασιστικών καθεστώτων, είδε μέρος του έργου της να καταστρέφεται κατά τη διάρκεια του πολέμου και αναγκάστηκε να παραμείνει την Ινδία για 7 χρόνια, έως ότου να μπορέσει να επιστρέψει σε μια Ευρώπη χωρίς πόλεμο. Υπέρμαχος της Εκπαίδευσης για την Ειρήνη, η Μαρία Μοντεσσόρι μίλησε στη Γενεύη με θέμα την ειρήνη το 1932 στο Bureau de l’Education (πρόδρομος της UNESCO). Πίστευε ακράδαντα στη δύναμη της εκπαίδευσης να επιφέρει κοινωνικές μεταρρυθμίσεις και προτάθηκε τρεις φορές για το Βραβείο Νόμπελ Ειρήνης. Ο γιος της, Μάριο Μοντεσσόρι, εργάστηκε μαζί της σε όλο τον κόσμο και συνέχισε το έργο της μετά το θάνατό της το 1952.
Σήμερα, η μοντεσσοριανή εκπαίδευση εφαρμόζεται σε περισσότερα από 25.000 σχολεία σε όλο τον κόσμο και σε περισσότερες από 140 χώρες. Η Μοντεσσόρι άφησε στον κόσμο ως κληρονομιά μια πραγματικά καθολική προσέγγιση στην εκπαίδευση όχι μόνο του παιδιού, αλλά του ανθρώπου, με παγκόσμιο αντίκτυπο που είναι αισθητό μέχρι σήμερα.
Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα του ΑΜΙ για τα 150 χρόνια απο την γέννηση της Μ.Μοντεσσορι (σύνδεσμος)
Πλήρης βιογραφία της υπάρχει στο ιστότοπο του ΑΜΙ, εδώ.
1870 Γεννιέται στις 31 Αυγούστου στο Κιαραβάλλε (Chiaravalle), στην επαρχία της Ανκόνα, στην Ιταλία.
1875 Μετακομίζει με την οικογένειά της στη Ρώμη. Αργότερα φοιτά στο Λύκειο Leonardo da Vinci, με έμφαση στις θετικές επιστήμες και τη μηχανική.
1890 Παρά τις αντιρρήσεις του πατέρα της, επιμένει στην επιθυμία της να γίνει γιατρός.
1892 Εγγράφεται στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Ρώμης.
1896 Αποκτά το πτυχίο της Ιατρικής και γίνεται μία από τις πρώτες γυναίκες γιατρούς στην Ιταλία. Εκπροσωπεί τη χώρα της στο Διεθνές Συνέδριο Γυναικών στο Βερολίνο, όπου μιλά για τα δικαιώματα των εργαζόμενων γυναικών και την ίση αμοιβή για ίση εργασία. Μελετά επίσης τα έργα των Γάλλων γιατρών Jean-Marc-Gaspard Itard και Édouard Séguin, οι οποίοι έθεσαν τις βάσεις της ειδικής αγωγής.
1897–1898 Παρακολουθεί μαθήματα Παιδαγωγικής στο Πανεπιστήμιο της Ρώμης και μελετά σημαντικά έργα εκπαιδευτικής φιλοσοφίας. Γεννιέται ο γιος της, Mario Montessori.
1899 Συμμετέχει σε συνέδριο γυναικών στο Λονδίνο και γίνεται δεκτή από τη βασίλισσα Βικτωρία.
1899–1906 Διδάσκει Υγιεινή και Ανθρωπολογία σε σχολή εκπαίδευσης γυναικών εκπαιδευτικών στη Ρώμη.
1900 Εργάζεται στην Ψυχιατρική Κλινική της Ρώμης και διορίζεται διευθύντρια της Ορθοφρενικής Σχολής, πρότυπου κέντρου για την εκπαίδευση δασκάλων παιδιών με αναπτυξιακές δυσκολίες. Για δύο χρόνια πειραματίζεται με υλικά που διεγείρουν τις αισθήσεις και πετυχαίνει ορισμένα παιδιά να αποδώσουν στις κρατικές εξετάσεις εξίσου καλά με παιδιά τυπικής εκπαίδευσης. Αυτό το γεγονός, ήταν καθοριστικό στην εξέλιξη της δουλειάς της επειδή άλλαξε πορεία και στράφηκε το ενδιαφέρον της στην εκπαίδευση.
1901 Ξεκινά δεύτερο κύκλο σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Ρώμης, με αντικείμενα την Εκπαίδευση, την Πειραματική Ψυχολογία, την Ψυχολογία της Εκπαίδευσης και την Ανθρωπολογία. Παράλληλα επισκέπτεται δημοτικά σχολεία για ανθρωπολογική έρευνα.
1904–1908 Διδάσκει Ανθρωπολογία και Βιολογία στη Σχολή Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου της Ρώμης, ενσωματώνοντας στις διαλέξεις της τις κλινικές παρατηρήσεις της από τα δημοτικά σχολεία. Το υλικό αυτό θα αποτελέσει τη βάση του βιβλίου «Παιδαγωγική Ανθρωπολογία».
1907 Στις 6 Ιανουαρίου ανοίγει το πρώτο Σπίτι των Παιδιών (Casa dei Bambini), στην οδό Via dei Marsi 53, στην περιοχή San Lorenzo της Ρώμης.
1908 Ανοίγει δεύτερο Σπίτι των Παιδιών στη Via Solari του Μιλάνου, με υπεύθυνη την Anna Maria Maccheroni.
1909 Πραγματοποιεί το πρώτο εκπαιδευτικό πρόγραμμα της μεθόδου της για περίπου 100 σπουδαστές στην Città di Castello. Εκεί συγγράφει το πρώτο της βιβλίο, «Il Metodo della Pedagogia Scientifica applicato all’educazione infantile nelle Case dei Bambini», που αργότερα μεταφράζεται σε περισσότερες από είκοσι γλώσσες. Η αγγλική έκδοση κυκλοφορεί με τίτλο «The Montessori Method».
1910 Διοργανώνονται δύο παράλληλοι κύκλοι εκπαίδευσης εκπαιδευτικών στη Ρώμη όπου υπάρχει και ένα πρότυπο σχολείο «Σπίτι των παιδιών». Εκδίδεται επίσης το βιβλίο «L’Antropologia pedagogica» («Παιδαγωγική Ανθρωπολογία»).
1911 Παραιτείται από τη θέση της στο Πανεπιστήμιο της Ρώμης και εγκαταλείπει την ιδιωτική ιατρική πρακτική, ώστε να αφοσιωθεί πλήρως στην εκπαίδευση. Η μέθοδός της εφαρμόζεται ήδη σε σχολεία της Αγγλίας και της Αργεντινής και αρχίζει να εισάγεται σε σχολεία της Ιταλίας και της Ελβετίας. Δημιουργούνται πρότυπα σχολεία στο Παρίσι, τη Νέα Υόρκη και τη Βοστώνη.
1912 Η αγγλική έκδοση του βιβλίου της «the Montessori Method» κυκλοφορεί στις Ηνωμένες Πολιτείες, σε πρώτη έκδοση 5000 αντιτύπων. Μέσα σε λίγες ημέρες εξαντλείται, ενώ κατακτά τη δεύτερη θέση στη λίστα βιβλίων μη λογοτεχνικού περιεχομένου της χρονιάς.
1913 Διοργανώνει στη Ρώμη το πρώτο Διεθνές Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα, υπό την αιγίδα της βασίλισσας Μαργαρίτας της Ιταλίας. Συμμετέχουν σπουδαστές από πολλές χώρες, ανάμεσά τους 61 από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Την ίδια χρονιά πραγματοποιεί το πρώτο της ταξίδι στις ΗΠΑ και ιδρύεται εκεί η Montessori Educational Association. Στα μέλη της περιλαμβανόταν ο Alexander Graham Bell και η κόρη του Προέδρου Wilson, Margaret Woodrow Wilson.
1914 Πραγματοποιεί το δεύτερο Διεθνές Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα στη Ρώμη. Ανοίγει το πρώτο Μοντεσσοριανό νηπιαγωγείο στην Αγγλία και εκδίδεται στη Νέα Υόρκη το βιβλίο «Dr. Montessori’s Own Handbook».
1915 Ταξιδεύει για δεύτερη φορά στις Ηνωμένες Πολιτείες μαζί με τον γιο της, Mario. Δίνει διαλέξεις και πραγματοποιεί το τρίτο Διεθνές Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Στη Διεθνή Έκθεση Panama-Pacific στο Σαν Φρανσίσκο λειτουργεί Μοντεσσοριανή τάξη μέσα σε γυάλινο περίπτερο, ώστε να την παρακολουθούν οι επισκέπτες.
1916 Μετακομίζει στη Βαρκελώνη, ύστερα από πρόσκληση της δημοτικής αρχής και παραμένει εκεί μέχρι το πραξικόπημα του 1936, το οποίο έφερε τον στρατηγό Φράνκο στην εξουσία. Εκεί οργανώνονται πρότυπο Μοντεσσοριανό σχολείο, παρεκκλήσι για παιδιά και κέντρο εκπαίδευσης εκπαιδευτικών. Εκδίδεται το «L’autoeducazione nelle Scuole Elementari», γνωστό στα αγγλικά ως «The Advanced Montessori Method».
1919 Πραγματοποιεί το πρώτο εκπαιδευτικό πρόγραμμα στο Λονδίνο, για το οποίο υποβάλλονται περισσότερες από 2.000 αιτήσεις. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει διαλέξεις, πρακτική με τα υλικά και παρατήρηση σε Μοντεσσοριανές τάξεις.
1920 Δίνει διαλέξεις στο Πανεπιστήμιο του Άμστερνταμ.
1921 Ανοίγει στο Άμστερνταμ το πρώτο Μοντεσσοριανό νηπιαγωγείο και δημοτικό σχολείο. Παράλληλα πραγματοποιούνται εκπαιδευτικά προγράμματα στο Λονδίνο και το Μιλάνο.
1922 Εκδίδεται στη Νάπολη το βιβλίο «I bambini viventi nella Chiesa», το πρώτο έργο της για τη θρησκευτική αγωγή για παιδιά. Στη Βιέννη ιδρύεται το πρώτο Σπίτι των Παιδιών από τη Lili Roubiczek.
1923–1925 Συνεχίζει τα εκπαιδευτικά προγράμματα σε Λονδίνο, Ολλανδία και Άμστερνταμ. Το 1924 η συνάντησή της με τον Benito Mussolini οδηγεί σε επίσημη αναγνώριση και ευρεία ίδρυση Μοντεσσοριανών σχολείων από το ιταλικό κράτος. Το 1925 ο γιος της Mario ολοκληρώνει την εκπαίδευση και λαμβάνει το Μοντεσσοριανό Δίπλωμα.
1926–1928 Επισκέπτεται την Αργεντινή, μιλά στην Κοινωνία των Εθνών στη Γενεύη για την «Εκπαίδευση και την Ειρήνη», επισκέπτεται σχολεία στην Ιρλανδία και εκδίδει το «Das Kind in der Familie», που αργότερα κυκλοφορεί στα αγγλικά ως «The Child in the Family».
1929 Ιδρύει μαζί με τον γιο της Mario την Association Montessori Internationale (AMI) στο Βερολίνο. Πραγματοποιείται το 1ο Διεθνές Συνέδριο Montessori στο Helsingør της Δανίας και στη Ρώμη δημιουργείται κέντρο εκπαίδευσης εκπαιδευτικών με πρότυπο σχολείο.
1930–1933 Συνεχίζει διεθνή εκπαιδευτικά προγράμματα και διαλέξεις σε Ρώμη, Αγγλία, Βιέννη και Βερολίνο. Γνωρίζει την Anna Freud και δέχεται την επίσκεψη του Mahatma Gandhi σε Μοντεσσοριανά σχολεία της Ρώμης. Πραγματοποιούνται τα 2ο και 3ο Διεθνή Συνέδρια Montessori. Το 1933 οι Ναζί κλείνουν συστηματικά τα Μοντεσσοριανά σχολεία στη Γερμανία.
1934 Πραγματοποιείται το 4ο Διεθνές Συνέδριο Montessori στη Ρώμη. Ύστερα από σύγκρουση με το φασιστικό καθεστώς, τα Μοντεσσοριανά σχολεία στην Ιταλία κλείνουν και η ίδια αναγκάζεται να εγκαταλείψει τη χώρα και να εγκατασταθεί στην Ισπανία. Στη Βαρκελώνη εκδίδονται τα έργα «Psico-Aritmética» και «Psico-Geometría».
1936 Μετά το πραξικόπημα του Franco εγκαταλείπει τη Βαρκελώνη και μεταβαίνει αρχικά στην Αγγλία και κατόπιν στο Άμστερνταμ. Η Ολλανδία γίνεται πλέον η βάση της. Δημιουργείται κέντρο εκπαίδευσης με πρότυπο σχολείο στο Laren και το AMI μεταφέρει εκεί την έδρα της. Στο 5ο Διεθνές Συνέδριο Montessori στην Οξφόρδη αναπτύσσονται περαιτέρω οι αρχές για τη Δημοτική και τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση.
1937–1938 Στα Διεθνή Συνέδρια της Κοπεγχάγης και του Εδιμβούργου αναπτύσσει το θέμα «Εκπαίδευση για την Ειρήνη». Στη Σορβόννη απευθύνει ακόμη μία έκκληση για ειρήνη.
1939 Ταξιδεύει με τον Mario στην Ινδία για ένα τρίμηνο εκπαιδευτικό πρόγραμμα, κατόπιν πρόσκλησης της Θεοσοφικής Εταιρείας. Η παραμονή τους διαρκεί τελικά επτά χρόνια. Εκδίδονται επίσης έργα για τη θρησκευτική αγωγή, “God and the Child”, για τον έφηβο, ‘Erdkinder’, για το πανεπιστήμιο, «the Functions of the University», και το βιβλίο που εκδόθηκε στις Κάτω Χώρες, «The Reform of Education During and After Adolescence».
1940 Με την είσοδο της Ιταλίας στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο Mario κρατείται προσωρινά από τη βρετανική αποικιακή διοίκηση και η Maria Montessori περιορίζεται στον χώρο της Θεοσοφικής Εταιρείας. Ο Mario απελευθερώνεται τον Αύγουστο, προς τιμήν των 70ών γενεθλίων της, αλλά δεν τους επιτρέπεται να φύγουν από τη χώρα έως το τέλος του πολέμου.
1939–1946 Πραγματοποιεί εκπαιδευτικά προγράμματα σε Madras, Kodaikanal, Karachi, Ahmedabad και Κεϋλάνη. Μαζί με τον Mario αναπτύσσει περαιτέρω το σχέδιο της Κοσμικής Αγωγής για το παιδί του Δημοτικού.
1941–1942 Εκδίδονται στην Ινδία τα βιβλία «The Child» και «Reconstruction in Education».
1946 Μετά το τέλος του πολέμου επιστρέφει στην Ευρώπη μαζί με τον Mario. Πραγματοποιεί εκπαιδευτικό πρόγραμμα στο Λονδίνο και επισκέπτεται τη Σκωτία. Εκδίδεται στην Ινδία το «Education for a New World».
1947 Η Maria και ο Mario Montessori ιδρύουν Μοντεσσοριανό Κέντρο στο βόρειο Λονδίνο. Στην Ιταλία αναβιώνει η Μοντεσσοριανή κοινότητα και αρχίζουν να επαναλειτουργούν σχολεία. Στη Ρώμη ξεκινά η εκπαίδευση για το παιδί 0–3 ετών.
1948 Συνεχίζει εκπαιδευτικά προγράμματα και διαλέξεις στην Ινδία και εποπτεύει το άνοιγμα πρότυπου σχολείου για παιδιά έως δώδεκα ετών. Εκδίδονται σημαντικά έργα της, μεταξύ αυτών τα «From Childhood to Adolescence», «The Discovery of the Child» και «To Educate the Human Potential».
1949 Προτείνεται για πρώτη φορά για το Βραβείο Νόμπελ Ειρήνης. Επιστρέφει οριστικά στην Ευρώπη και πραγματοποιείται το 8ο Διεθνές Συνέδριο Montessori στο San Remo. Εκδίδονται τα έργα «The Absorbent Mind» και «The Formation of Man».
1950 Πραγματοποιεί περιοδεία διαλέξεων στη Νορβηγία και τη Σουηδία, μιλά στη Γενική Διάσκεψη της UNESCO στη Φλωρεντία και τιμάται σε διεθνή διάσκεψη στο Άμστερνταμ για τα 80ά γενέθλιά της. Προτείνεται για δεύτερη φορά για το Βραβείο Νόμπελ Ειρήνης.
1951 Πραγματοποιείται στο Λονδίνο το 9ο Διεθνές Συνέδριο Montessori. Η τελευταία εκπαίδευση που διευθύνει η ίδια γίνεται στο Innsbruck της Αυστρίας. Προτείνεται για τρίτη φορά για το Βραβείο Νόμπελ Ειρήνης.
1952 Πεθαίνει στις 6 Μαΐου στο Noordwijk aan Zee της Ολλανδίας και ενταφιάζεται στο τοπικό καθολικό κοιμητήριο όπου αναγράφεται: Ζητώ από τα αγαπημένα μου παιδιά, που μπορούν να κάνουν τα πάντα, να συμμετάσχουν μαζί μου στην οικοδόμηση της Ειρήνης μεταξύ των Ανθρώπων και στον Κόσμο.
*Το χρονοδιάγραμμα αυτό βασίστηκε εν μέρει σε χρονοδιάγραμμα που βρίσκεται στον ιστότοπο ΑΜΙ, εδώ.
