Η Μοντεσσοριανή Προσέγγιση στην Άνοια, την Αναπηρία και την Τρίτη Ηλικία
Η μοντεσσοριανή προσέγγιση προάγει την ανεξαρτησία, την αυτοπεποίθηση, την επιλογή και την δραστηριότητα με στόχο, μέσω της αναγνώρισης των ατομικών δυνατοτήτων, των αναγκών, των ενδιαφερόντων του κάθε ατόμου, καθώς και την δημιουργία κατάλληλα διαμορφωμένου περιβάλλοντος.
Βασικοί δείκτες καλής λειτουργίας ενός μοντεσσοριανου περιβάλλοντος:
- μείωση στην χρήση ψυχοτρόπων φαρμάκων
- μείωση αναφοράς επεισοδίων
- μείωση παραπόνων από ωφελούμενους και οικογένειες
- μείωση απουσιών του προσωπικού
- μείωση της αναστάτωσης
- μείωση των πτώσεων
- παράταση της διαβίωσης στο οικογενειακό περιβάλλον
- αύξηση της ανεξαρτησίας
- αύξηση του βαθμού ικανοποίησης του προσωπικού
- αύξηση του βαθμού ικανοποίησης της οικογένειας
- αύξηση της ζήτησης για κοινότητες μοντεσσοριανής προσέγγισης
Τα τελευταία χρόνια έχει δημιουργηθεί στο ΑΜΙ ειδική συμβουλευτική Επιτροπή, της οποίας επικεφαλής είναι η Αnne Kelly – εκπαιδεύτρια ΑΜΙ MDDA, που έχει επανηλλειμένα επισκεφτεί την Ελλάδα Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να επισκεφτείτε τον ειδικό ιστότοπο MDDA.
Εκπαίδευση και πιστοποίηση στη Μοντεσσοριανή Προσέγγιση στην Άνοια, την Αναπηρία και την Τρίτη Ηλικία.
Το AMI προσφέρει τρία επίπεδα εκπαίδευσης και πιστοποίησης MDDA:
Σεμινάριο MDDA (ΜDDA Workshop)
Το Σεμινάριο MDDA είναι ένα εντατικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα 24 ωρών σχετικά με τη θεωρία και την πρακτική της εφαρμογής της μεθόδου MDDA στο σπίτι, σε χώρους φροντίδας ή σε οποιοδήποτε περιβάλλον όπου παρέχεται φροντίδα σε άτομα που ζουν με Ήπια Γνωστική Διαταραχή, Άνοια ή οποιαδήποτε σωματική ή ψυχική αναπηρία. Δεδομένου ότι πρόκειται για μια προσέγγιση με επίκεντρο τον άνθρωπο, εφαρμόζεται σε συγκεκριμένα περιβάλλοντα φροντίδας, όπως νοσοκομεία, μονάδες μακροχρόνιας φροντίδας ή οικογενειακά σπίτια. Το εργαστήριο ολοκληρώνεται πάντα με πραγματικές μελέτες περιπτώσεων, όπου οι συμμετέχοντες έχουν την ευκαιρία να εφαρμόσουν όσα έμαθαν και να προετοιμαστούν να κάνουν το ίδιο στο εργασιακό ή οικιακό τους περιβάλλον ήδη από την επόμενη μέρα. (Στην Ελλάδα διαπιστώσαμε ότι απαιτούνται 24 ώρες, αντί για 20, ώστε να υπάρχει χρόνος για παράλληλη μετάφραση στα ελληνικά, ερωτήσεις και ομαδική συζήτηση.) Παρακολούθηση σεμιναρίου (ελάχιστο 90%) για τη χορήγηση Βεβαίωσης Ολοκλήρωσης από το AMI
Πιστοποίηση Λειτουργού MDDA
Τα άτομα που επιθυμούν να γίνουν Λειτουργοί MDDA και έχουν ολοκληρώσει το Εργαστήριο MDDA μπορούν να παρακολουθήσουν αυτό το πρόγραμμα αυτοδιδασκαλίας, υπό την καθοδήγηση ενός Εκπαιδευτή MDDA. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει γραπτή εξέταση, πρωτότυπες δραστηριότητες και τεκμηρίωση των αποτελεσμάτων, προσωπική σύσταση από επιτόπιο Επόπτη και παρουσίαση του πρωτότυπου υλικού προς έγκριση. Η διάρκεια του προγράμματος είναι 6 μήνες.
Εκπαίδευση Εκπαιδευτών
Προκειμένου να διασφαλιστεί η συνέχεια του MDDA, η AMI έχει θεσπίσει μια διαδικασία Εκπαίδευσης Εκπαιδευτών, έτσι ώστε οι σημερινοί ειδικοί να μπορούν να μεταδώσουν τις γνώσεις τους σε νέους Εκπαιδευτές, οι οποίοι θα είναι σε θέση να προσφέρουν εκπαίδευση MDDA σε περισσότερα σημεία ανά τον κόσμο. Αυτές οι πληροφορίες είναι διαθέσιμες στον ιστότοπο του MDDA.
Καθολική πιστοποίηση για μονάδες φροντίδας ηλικιωμένων
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι υπάρχει διαδικασία πιστοποίησης για μονάδες μακροχρόνιας φροντίδας. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την εφαρμογή της MDDA, καθώς προσφέρει μια πλήρη «αλλαγή παραδείγματος», όπως την περιγράφει η Anne Kelly, και τα οφέλη για την υγεία και την ευημερία μεγιστοποιούνται όταν η εφαρμογή καλύπτει όλους τους τομείς της ζωής. Η διαδικασία ορίζεται με σαφή βήματα από το AMΙ.
Δείτε εδώ για το βίντεο της πιστοποιημένης μονάδας φροντίδας ηλικιωμένων Poppy, στην Ιαπωνία.
Πηγές/Τεκμηρίωση
To ΑΜΙ πρσφέρει δωρεάν ψηφιακά αρχεία πληροφορίες για τον τρόπο εφαρμογής της προσέγγιση, καθώς και τεκμηρίωση για θετική ανταπόκριση των ωφελουμένων, εδώ.
Για να παραμένετε ενημερωμένοι εγγραφείτε στο διευθυνσιολόγιο του Montessori Greece.
Τι σχέση έχει η Μέθοδος Μοντεσσόρι με τη Φροντίδα Ατόμων Τρίτης Ηλικίας ή Ατόμων με Αναπηρίες;
Anne Kelly,
Επικεφαλής Επιτροπής Μοντεσσόρι για την Άνοια, την Αναπηρία και την Τρίτη Ηλικία
Η φιλοσοφία και η μέθοδος Μοντεσσόρι μπορούν να εφαρμοστούν όχι μόνο κατά τα πρώτα στάδια του κύκλου ζωής του ανθρώπου αλλά καθ’ όλη τη διάρκεια του, μέχρι και το τέλος της ζωής. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται σε συναρπαστικό βαθμό η σταδιακή εφαρμογή των αρχών Μοντεσσόρι σε περιβάλλοντα άνοιας, αναπηρίας και φροντίδας τρίτης ηλικίας.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Παγκόσμιας Εταιρείας Νόσου Αλτσχάιμερ (ADI), μέχρι το 2050 υπολογίζεται ότι 131 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως θα ζουν με άνοια και επιπλέον 929 εκατομμύρια με κάποια άλλη αναπηρία. Ακόμη και σήμερα ο αριθμός των ατόμων που πάσχουν από άνοια ή άλλη αναπηρία είναι ανησυχητικός και το κόστος που συνδέεται με τα περιστατικά αυτά είναι επίσης τεράστιο. Είναι ευρέως αποδεκτό ότι κάθε είδους αναπηρία επιβαρύνει όχι μόνο τους πάσχοντες, αλλά και τις οικογένειές τους, τους παρόχους φροντίδας υγείας, τις υγειονομικές και κοινωνικές υπηρεσίες. Και, προς το παρόν, δεν φαίνεται να υπάρχει άμεση προοπτική θεραπείας για όσους πάσχουν από άνοια.
Καθώς ο αριθμός των ατόμων που ζουν με άνοια ή άλλη αναπηρία συνεχίζει να αυξάνεται, κρίνεται όλο και πιο σημαντικό να απασχολείται κανείς σε ευχάριστες δραστηριότητες με στόχο, οι οποίες ανταποκρίνονται στο επίπεδο ικανοτήτων του και έχουν σχεδιαστεί με σκοπό να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής του.
Προκειμένου όλοι οι άνθρωποι, ανεξαρτήτως διάγνωσης, να μπορούν να συνεχίσουν τη ζωή τους με αξιοπρέπεια, σεβασμό, ενεργό συμμετοχή και αίσθημα αυταξίας μέχρι το τέλος, χρειάζονται κατάλληλες παρεμβάσεις που να βασίζονται στην επιστημονική τεκμηρίωση.
Ήδη από το 2006, έχει αναγνωριστεί το γεγονός ότι η φιλοσοφία και οι αρχές Μοντεσσόρι θα μπορούσαν να προσαρμοστούν κατάλληλα για την αντιμετώπιση της άνοιας και να υιοθετηθούν ως φιλοσοφία για τη φροντίδα των ατόμων που πάσχουν από άνοια. Η διορατική αυτή διαπίστωση ήταν η αφορμή για το έργο που, στη συνέχεια, θα αποτελούσε το πλαίσιο δημιουργίας περιβαλλόντων Μοντεσσόρι για τη φροντίδα ηλικιωμένων. Τα τελευταία χρόνια διαπιστώθηκε ότι η ίδια φιλοσοφία μπορεί να εφαρμοστεί σε κάθε άτομο που ζει με οποιαδήποτε μορφή αναπηρίας, ανεξαρτήτως ηλικίας. Όλοι μας χρειαζόμαστε έναν λόγο για να σηκωθούμε από το κρεβάτι, όλοι θέλουμε να αισθανόμαστε ότι μας εκτιμούν, ότι μας σέβονται και ότι είμαστε σε θέση να συνεισφέρουμε στην κοινότητα που ανήκουμε, όπου κι αν αυτή βρίσκεται.
Η έμφαση που έδωσε η Δρ. Μοντεσσόρι στο άτομο –συμπεριλαμβανομένης της αξιοπρέπειας και του σεβασμού, που κατέχουν κεντρική θέση σε κάθε πτυχή του έργου της– ισχύει για όλους μας. Όραμά της ήταν η νοητική ανάπτυξη των μικρών παιδιών με στόχο να οικοδομήσει την ανεξαρτησία και την αυτοεκτίμησή τους, καθώς και ένα μέλλον με προοπτικ.
Αντίστοιχες ανάγκες έχουν επίσης οι ηλικιωμένοι και όσοι ζουν με άνοια ή άλλη αναπηρία.
Η μέθοδος Μοντεσσόρι για την άνοια, την αναπηρία και την τρίτη ηλικία εστιάζει στην υποστήριξη τόσο του ατόμου όσο και του περιβάλλοντός του. Οι τεχνικές που εφαρμόζονται έχουν στόχο να προσφέρουν στους ανθρώπους κίνητρο για ζωή και καλή διαβίωση, παρέχοντάς τους ένα περιβάλλον που υποστηρίζει κατάλληλα την απώλεια φυσικών ικανοτήτων ή λειτουργιών και παραβλέπει τις ανεπάρκειές τους, ενώ ταυτόχρονα δίνει νόημα και σκοπό στην καθημερινότητά τους.
Όταν εντάσσεται στο πλαίσιο των υπηρεσιών αποκατάστασης, η μέθοδος Μοντεσσόρι επικεντρώνεται σε ένα σύστημα μάθησης και στην υψηλής ποιότητας, ολική φροντίδα της άνοιας, της αναπηρίας και της τρίτης ηλικίας. Παρότι οι δραστηριότητες που προσαρμόζονται στο πλαίσιο της αποκατάστασης δεν αναμένεται να επαναφέρουν το άτομο στην προνοσηρή κατάσταση, μπορούν να εφαρμοστούν για τη διατήρηση και την ενίσχυση της γνωστικής, ψυχοκοινωνικής και σωματικής λειτουργίας του ατόμου.
Καθώς τα άτομα που ζουν με άνοια είναι δύσκολο να θυμούνται πληροφορίες για οποιοδήποτε χρονικό διάστημα, οι τελευταίες είναι απαραίτητο να εισάγονται στο περιβάλλον τους. Με τον τρόπο αυτό, τα ελλείμματα μνήμης παρακάμπτονται, διότι το άτομο μπορεί να έχει πρόσβαση σε πληροφορίες όποτε τις χρειαστεί, αντί να προσπαθεί να θυμηθεί κάτι που συχνά είναι εξαιρετικά δύσκολο να ανακαλέσει στη μνήμη του από τις τράπεζες πληροφοριών του εγκεφάλου.
Μία από τις κύριες στρατηγικές που εφάρμοσε η Μοντεσσόρι ήταν η δημιουργία ενός φυσικού περιβάλλοντος που να διεγείρει τις αισθήσεις ή να ενεργοποιεί τη φαντασία, να ενθαρρύνει την εξερεύνηση και να παρέχει ευκαιρίες ενασχόλησης με δραστηριότητες με νόημα.
Η ύπαρξη ενός περιβάλλοντος που να υποστηρίζεται κατάλληλα ήταν καίριας σημασίας για την επιτυχία και την ανεξαρτησία των παιδιών.
Το ίδιο ισχύει και για τα άτομα που ζουν με άνοια ή άλλη αναπηρία.
Όταν κυριαρχεί το αίσθημα ότι δεν είναι πλέον χρήσιμα ή ικανά να συνεισφέρουν στην κοινότητά τους, ίσως αρχίσει να εδραιώνεται μία αίσθηση απελπισίας και ανικανότητας. Τα συναισθήματα αυτά μπορούν να αποφευχθούν αν τα άτομα ενθαρρύνονται να κάνουν πράγματα για τα ίδια –όποτε αυτό είναι δυνατό– και όταν τους παρέχονται ευκαιρίες να συνεισφέρουν στο περιβάλλον τους. Αυτό μπορούμε να το πετύχουμε αναθέτοντάς τους ρόλους με νόημα και ρουτίνες που να βασίζονται στα ενδιαφέροντα, τα δυνατά σημεία και τις ανάγκες τους.
Η Δρ. Μοντεσσόρι έδωσε μεγάλη βαρύτητα στην προετοιμασία του περιβάλλοντος, δημιουργώντας έτσι έναν κόσμο στον οποίο τα παιδιά θα δοκίμαζαν τις δυνάμεις τους με βάση τον δικό τους ρυθμό και το δικό τους επίπεδο ικανοτήτων. Η πεποίθηση αυτή στον ρόλο που παίζει η προετοιμασία του περιβάλλοντος και οι προκλήσεις που ανταποκρίνονται στο επίπεδο ικανοτήτων του κάθε ατόμου διέπει, επίσης, κάθε πτυχή της Μοντεσσοριανής προσέγγισης για τη φροντίδα της άνοιας, της αναπηρίας και της τρίτης ηλικίας.
Οι άνθρωποι που πάσχουν από άνοια ή άλλη αναπηρία έχουν μοναδικές ανάγκες και ικανότητες. Ως Μοντεσσοριανοί, προετοιμάζουμε το περιβάλλον ώστε να ανταποκρίνεται στις ανάγκες αυτές. Ένα παράδειγμα θα μπορούσε να είναι οι δραστηριότητες για την ανάκτηση της κίνησης ως ενίσχυση της λειτουργικής ανεξαρτησίας (για παράδειγμα, το να μπορεί κανείς να τρέφεται μόνος του).
Στη δουλειά μας, ο ρόλος του προετοιμασμένου ενήλικου είναι παρόμοιος με αυτόν της σχολικής αίθουσας. Ο κατάλληλα προετοιμασμένος επαγγελματίας φροντίδας υποστηρίζει και καθιστά δυνατή τη σύνδεση του ατόμου με το κατάλληλα προετοιμασμένο για την άνοια, την αναπηρία ή τη φροντίδα της τρίτης ηλικίας Μοντεσσοριανό περιβάλλον.
Η εφαρμογή των αρχών Μοντεσσόρι είναι εφικτή οπουδήποτε κι αν ζει ο ηλικιωμένος. Τα μέλη της οικογένειας μπορούν επίσης να παίξουν σημαντικό ρόλο στην προώθηση δραστηριοτήτων που ενθαρρύνουν την ανεξαρτησία αλλά και που προκαλούν ευχαρίστηση, αναθέτοντας ρόλους που ενισχύουν την αυτοεκτίμηση και την αίσθηση αυταξίας. Όλοι οι άνθρωποι έχουν τη δυνατότητα να συνεχίσουν να διαδραματίζουν κάποιον ρόλο στην κοινότητά τους.
Μπορεί να είναι διαφορετικοί ή τροποποιημένοι ρόλοι, αλλά σε κάθε περίπτωση ρόλοι.
Η οικοδόμηση σχέσεων με τους ανθρώπους που ζουν με άνοια ή αναπηρία, τους συνεργαζόμενους φροντιστές και το ειδικευμένο προσωπικό που τους φροντίζει και τους στηρίζει είναι απαραίτητη προκειμένου να επηρεάσουμε θετικά την αλλαγή σε ένα σύστημα που συχνά στερεί από τους ανθρώπους την ανεξαρτησία, την αξιοπρέπεια και την αυτοεκτίμηση.
Χρειάστηκε αρκετός χρόνος για να ανοίξουμε τον δρόμο εντός της Μοντεσσοριανής κοινότητας και να γίνει αποδεκτό ότι η Μέθοδος Μοντεσσόρι ισοδυναμεί με τη μάθηση για ζωή και πως οι αρχές της ανεξαρτησίας, της επιλογής, της υψηλής αυτοεκτίμησης και της ενεργού συμμετοχής έχουν εφαρμογή σε όλους, ανεξαρτήτως ηλικίας. Η Δρ. Μαρία Μοντεσσόρι μίλησε για τη σταδιακή εμφάνιση ενός θαυμαστού καινούριου κόσμου και αυτή ακριβώς η ανάδυση της φιλοσοφίας Μοντεσσόρι σε όλες τις ηλικίες, σε όλες τις χώρες και τις κουλτούρες αποτελεί πράγματι απόδειξη της ανάδυσης ενός θαυμαστού καινούριου κόσμου ακόμη και για τη δική μας Mοντεσσοριανή οικογένεια.Anne Kelly
Η Anne Kelly είναι πιστοποιημένη νοσηλεύτρια και Σύμβουλος Μοντεσσοριανής φροντίδας τρίτης ηλικίας. Κατέχει μεταπτυχιακούς τίτλους στη Διαχείριση της Άνοιας καθώς και πρακτική εκπαίδευση και αξιολόγηση σε αντίστοιχους χώρους εργασίας. Έχει εργαστεί εκτενώς τόσο σε ιδρύματα όσο και σε κοινότητες φροντίδας τρίτης ηλικίας κατά τα τελευταία 40 χρόνια. Είναι Μοντεσσοριανή σύμβουλος φροντίδας ηλικιωμένων εδώ και 15 χρόνια και θεωρείται ηγέτιδα στον τομέα της Μεθόδου Μοντεσσόρι για τη φροντίδα ηλικιωμένων τόσο στην Αυστραλία όσο και παγκοσμίως. Τον Ιούνιο 2021 εντάχθηκε στον Διεθνή Μοντεσσοριανό Οργανισμό (Association Montessori Internationale, ΑΜΙ) ως επικεφαλής της Επιτροπής για την Μοντεσσοριανή Προσέγγιση στην Άνοια, την Αναπηρία και την Τρίτη Ηλικία.
Από την Εκπαιδευτική σειρά Voices of AMIAssociation Montessori Internationale © 2024